Lịch sử hình thành tỉnh Tây Ninh – Hành trình của vùng đất nơi cửa ngõ Tây Nam Tổ quốc

Mỗi vùng đất trên dải đất hình chữ S đều mang trong mình một pho sử ký được viết bằng mồ hôi, máu và cả những khát vọng ngàn đời của các thế hệ đi trước. Nhắc đến Tây Ninh hôm nay, người ta nhớ về một điểm sáng du lịch với đỉnh Núi Bà Đen huyền thoại, vẻ nguy nga của Tòa Thánh Cao Đài hay vị dẻo mềm của xấp bánh tráng phơi sương. Thế nhưng, để có một Tây Ninh trù phú và giàu bản sắc như thế, vùng đất này đã trải qua một hành trình lịch sử dài lâu, tựa như một thiên sử thi oai hùng nơi cửa ngõ Tây Nam của Tổ quốc.

Thuở khai hoang mở cõi: Những bước chân đầu tiên trên đất hoang sơ Từ hàng trăm năm trước, khi những trang sử đầu tiên của vùng đất này chưa được đặt bút, Tây Ninh vẫn là một vùng biên viễn hoang vu với những cánh rừng già bạt ngàn, hệ thống sông ngòi chằng chịt và những trảng đất rộng lớn. Nằm ở vị trí tiếp giáp với Campuchia, thuộc vùng Đông Nam Bộ, nơi đây nghiễm nhiên trở thành địa bàn chiến lược, phên dậu che chắn cho bờ cõi phía Tây Nam.

Theo dòng chảy mở cõi về phương Nam của dân tộc dưới thời chúa Nguyễn, những lưu dân từ miền Trung, miền Bắc đã lặn lội tìm đến đây. Họ dừng chân bên những dòng sông lớn như sông Vàm Cỏ Đông, cùng với các cộng đồng dân tộc bản địa như người Khmer, người Chăm, người Chơ Ro bẻ cây dựng túp lều tranh, phát hoang cày cấy, biến rừng rậm thành ruộng đồng mỡ màu. Chính những ngày tháng gian lao "vạn sự khởi đầu nan" ấy đã hun đúc nên một dòng máu can trường, chịu thương chịu khó và vô cùng hiếu khách của con người Tây Ninh.

Dấu ấn hành chính dưới triều Nguyễn và những chương sử hào hùng Bước sang thời kỳ nhà Nguyễn, vị thế chiến lược của Tây Ninh càng được khẳng định rõ nét. Nhờ nằm trên các tuyến đường huyết mạch nối liền Nam Bộ với kinh thành và các nước lân cận, nơi đây trở thành trung tâm giao thương, giao lưu văn hóa sầm uất. Các cấp bậc hành chính dần được thiết lập quy củ để quản lý và bảo vệ vùng đất cửa ngõ này.

Trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc vào thế kỷ XX, Tây Ninh lại một lần nữa ghi tên mình vào lịch sử với tư cách là một căn cứ địa cách mạng vững chắc. Những địa danh như Chiến khu Đ, Căn cứ Trung ương Cục miền Nam ẩn mình dưới những tán rừng già đã trở thành "thủ đô kháng chiến", nơi chứng kiến những quyết sách lịch sử đưa đất nước đến ngày độc lập, non sông thu về một mối.

Khúc tráng ca hòa bình: Sự trỗi dậy của vùng đất năng động Sau ngày đất nước thống nhất, người dân Tây Ninh lại bắt tay vào công cuộc tái thiết quê hương từ những đổ nát của bom đạn. Từ một tỉnh thuần nông gặp nhiều khó khăn, Tây Ninh hôm nay đã thay da đổi thịt, vươn mình thành một trong những trung tâm kinh tế, dịch vụ và du lịch năng động của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Hạ tầng giao thông đồng bộ, thành phố Tây Ninh khang trang hiện đại, các khu cửa khẩu quốc tế như Mộc Bài, Xa Mát nhộn nhịp tàu xe giao thương. Bên cạnh đó, du lịch Tây Ninh phát triển vượt bậc, đưa hình ảnh một ngọn Núi Bà Đen mây phủ, một Hồ Dầu Tiếng mênh mông như biển hồ đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Gìn giữ hồn quê qua những làng nghề truyền thống Điều đáng quý nhất là giữa nhịp sống hối hả của thời kỳ hội nhập, Tây Ninh vẫn giữ vẹn nguyên những giá trị văn hóa cốt lõi, mà minh chứng rõ nét nhất chính là sự trường tồn của các làng nghề thủ công truyền thống.

Trong đó, nghề làm bánh tráng Tây Ninh đã đi cùng chiều dài lịch sử của tỉnh như một người bạn tri kỷ. Từ những xấp bánh tráng Trảng Bàng phơi sương mộc mạc nuôi lớn biết bao thế hệ, người dân quê tôi đã sáng tạo nên những thức quà ăn vặt nức tiếng như bánh tráng muối, bánh tráng sa tế, bánh tráng dẻo me... để gửi gắm cái nắng, cái gió và cái tình của xứ này đi muôn phương.

Song hành cùng xấp bánh tráng là hũ muối tôm Tây Ninh cay nồng – một gia vị độc bản được sinh ra từ sự khéo léo của người thợ rang muối bên bếp lửa hồng. Bánh tráng và muối tôm không chỉ là đặc sản, chúng là những nét cọ vẽ nên bức tranh ẩm thực mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa của con người xứ nóng.

Lời kết

Nhìn lại chặng đường lịch sử từ thuở mang gươm đi mở cõi cho đến một Tây Ninh tràn đầy sức sống hôm nay, ta càng thêm trân quý giá trị của hòa bình và sự lao động cần cù của cha ông. Tây Ninh không chỉ là vùng đất để tham quan, đó là nơi để ta tìm về, lắng nghe tiếng vọng của lịch sử và cảm nhận những nét đẹp chân chất, đậm đà nhất của lòng người Nam Bộ.

Nếu có dịp ghé thăm mảnh đất này, hãy dành một phút lắng lòng để cảm nhận dòng chảy lịch sử dưới chân mình, và đừng quên mang về những xấp bánh tráng, hũ muối tôm để giữ mãi một chút tình Tây Ninh bên mình nhé!